“Fakültenin Kaybı ve Kaynarca Olarak Topyekün Bir Muhasebe”

Yıllar önce ilçemizde eğitime başlayan Sakarya Uygulamalı Bilimleri Üniversitesinin 4 yıllık bölümlerinin kapatıldığını ilk duyduğumda içimi bir hüzün kapladı. Çalıştığım kurumda Bahçeşehir Üniversitesi ile işbirliği yaptığımız dönem, bundan birkaç ay önce bu fakültenin bütün bölümlerini de web sitesinden incelemiş acaba nasıl bir katkı sunabilirim diye de düşünmüştüm.  2007 yılında eğitim hayatına meslek yüksek okulu olarak başlayan bu eğitim kurumu sonradan açılan uygulamalı bilimler fakülteleriyle ilçede büyük bir heyecana ve sevince sebep olmuştu. Büyük gayret ve çabalarla bu fakültenin ilçemize kazandırılmasına vesile olan Prof. Dr. Saim Özdemir hocamızın bu kararı duyduktan sonra içinden neler geçti az çok tahmin ediyorum. O dönem ilçenin ileri gelenleri, idarecileri de onun bu çabasına destek olmuşlar ve önce meslek yüksek okulunun sonra da fakültenin birkaç bölümünün ilçemizde açılmasını sağlamışlardı. Emekleri geçenlerin ellerine sağlık. Gelmesi için çok uğraşılan “büyük bir müjdenin” gidişine epeyce sessiz kalındığını düşünenlerdenim. Sakarya Ticaret Odası’nın “5 kat büyüyecek, organize sanayi olarak çok büyük yatırımlar yapılacak, çok büyük işletmeler burada fabrikalar kuracaklar” diye tariflediği bir ilçenin eğitimli insan gücü yetiştirecek bir yüksek öğretim kurumu konusunda kaderi bence böyle belirlenmemeli, sonu böyle olmamalıydı. Üzerinde ne kadar kafa yorulduğunu bilmediğim bu kararın kime ne fayda getireceği, topluma nasıl bir kazanım sağlayacağı ön görüldü bilemiyorum ama Kaynarca’ya kaybettirecekleri konusunda epey bir fikrim ve yorumum var. 

Sözün bu kısmında hem hüznümüzü dağıtmak hem de güzel bir örnekten söz etmek adına bir es verelim ve ABD Texas’daki College Station şehrinden bir  örnekle devam edelim. Yaklaşık 20 sene önce ziyaret etme imkanı bulduğum bir üniversiteyi size anlatmak istiyorum. Dünyanın en iyi mühendislik fakültelerinden birine sahip olan Texas A&M Üniversitesi dünyaca ünlü üniversitelerden biri. Endüstri Mühendisliği alanında da en iyi üniversitelerden biriydi o dönem ben de o nedenle ziyaret etmiştim. Üniversitenin kurulduğu College Station şehrini ve devasa üniversite kampüsünü gezerken, küçük bir kasabanın dünyaca ünlü bir üniversiteye ev sahipliği yapan renkli bir şehre dönüşme hikayesini de öğrenme fırsatı bulmuştum. Şehir ismini 1860’li yıllarda kurulan demiryolu hattındaki üniversite durağının (College Station) isminden alıyor. O derece şehre mal olmuş, şehirle özdeşleşmiş, şehrin bugünkü haline evrilmesine vesile olan bir eğitim kurumundan bahsediyoruz. Texas A&M Üniversitesi, yalnızca bir eğitim kurumu değil; aynı zamanda College Station’ın sosyal, ekonomik ve kültürel dönüşümünü şekillendiren lokomotif güç aslında. Bir üniversite şehre neler katmış olabilir internetten derlediğim şu notlara birlikte bakalım:

“Texas A&M – College Station Şehrine Ne Kazandırdı?” 

1. Nüfus Artışı ve Demografik Dönüşüm

Texas A&M, 1876’da kurulduğunda College Station küçük, kırsal bir alandı. Üniversitenin öğrenci sayısının hızla artması (2025 itibarıyla 70.000’i aşkın öğrenci) şehir nüfusunu da doğrudan artırdı. Öğrenciler, akademisyenler ve üniversite çalışanları şehre yerleşti ve nüfusun gençleşmesini sağladı.

2. Ekonomik Kalkınma ve İstihdam

Üniversite, bölgenin en büyük işveren lokasyonu hâline gelerek binlerce kişiye doğrudan istihdam sağladı. Kampüs dışı işletmeler (restoranlar, kafeler, kitapçılar, apartmanlar vs.) üniversiteye hizmet vermek için açıldı. Ayrıca, Texas A&M'in araştırma projeleri ve kamu-özel sektör iş birlikleri yerel ekonomiyi canlı tuttu.

3. Altyapı ve Ulaşım Yatırımları

Artan nüfus ve kampüs trafiği nedeniyle şehirde yollar, toplu taşıma, havaalanı ve konut altyapısı büyük ölçüde geliştirildi.

4. Eğitim ve Araştırma ile İtibar Artışı

Texas A&M, Amerika’nın önde gelen araştırma üniversitelerinden biri hâline gelerek College Station’ı akademik haritada önemli bir noktaya taşıdı. Şehir, bilimsel kongrelere, akademik toplantılara ve uluslararası öğrencilere ev sahipliği yaparak kültürel ve entelektüel çeşitliliğini artırdı.

5. Gayrimenkul ve Şehir Planlaması

Artan konut ihtiyacıyla birlikte şehirde apartman kompleksleri, öğrenci yurtları, yeni mahalleler ve alışveriş merkezleri inşa edildi. Belediye ve üniversite arasında yapılan işbirlikleri sayesinde modern şehir planlaması uygulamaları devreye alındı.

6. Kültürel ve Sosyal Hayatın Zenginleşmesi

Spor karşılaşmaları (özellikle Amerikan futbolu), kültürel etkinlikler ve üniversite organizasyonları şehirde sosyal hayatı canlandırdı.

Bize uzak uç bir örnek olarak görenler olabilir, elbette katılmayanlar da olabilir ama bir yüksek öğretim kurumunun bir ilçenin, şehrin kaderine nasıl tesir edebileceğini gösteren mükemmel bir örnektir bu. En güzeli, en mükemmeli örnek almak ondan ilhamla bir şeyler yapmaya çabalamak bizi daha kötü yapmaz bilakis yapabileceğimizin en iyisini yapmaya vesile olur. Eğitim işinde ülkece ne denli başarılıyız bunu epeyce tartışabiliriz elbette ama biz dar bir dairede Kaynarca ölçeğinde neyi başaramadık, neyi eksik yaptık ya da nerede hatalıydık bunun mutlaka muhasebesini yapmalıyız. “Kabahat samur kürk olsa kimse sırtına almaz” derler ama kurulduğu günden bu yana bence hepimizin payına bu kabahatten mutlaka bir pay düşecektir. Örneğin üniversitenin adını tabelaya yazdık ama o üniversiteye gelen gençleri gerçekten ilçe olarak layıkıyla ağırladık, misafir ettik mi, yeterli barınma şartlarını, sosyal imkanları onlara sunabildik mi? Açıldığı günden bu yana ulaşımda zorluk yaşadıklarını söylediklerinde sorunlarını çözebildik mi? Üniversite yönetimiyle ne kadar yakın olabildik, sorunlarını sahiplenip birlikte projeler üretebildik mi? Bu vb. soruları sormak için epeyce geç kaldık belki ama en azından bundan sonrası için başımıza gelenden ders çıkartmanın ilçemizin faydasına olacağı muhakkak. 

Bir gün 100 binlik ilçeye dönüştüğümüzde kaçan bu fırsatın ardından neden bir ağıt tutturulmalı o gün bunu çok daha net anlayacağız. Açılacak belki yüzlerce işletmeye uygulamalı bilimler fakültesi olarak daha öğrencilik yıllarındaki lisans talebeleriyle genç iş gücü sağlayacak bir fakültemiz ne yazık ki olamayacak. Bunun bir işletme için ne kadar önemli olduğunu söylemeye gerek yok sanırım. 

Toplumları ayakta tutan, geliştiren en önemli hasletlerden biri cereyan eden toplumsal olaylar karşısında gösterdikleri kollektif reaksiyon ve reflekslerdir. İster şirketler, isterse kamu veya sivil toplum kuruluşları olsun herhangi bir organizasyonda karar mercii noktasındaki insanlar yanılabilir. Bu kararların doğruluğundan şüphe eden ya da zarar göreceğini öngören yerel toplum bu yanlıştan dönmek adına sesini yönetim kademesindekilere duyurmanın bir yolunu bulmalıdır. İnsan beşerdir yanılabilir, yanlış bir karar verebilir bu son derece doğal ve insanidir de. Fakat o karardan zarar göreceğini düşünenlerin sesini duymak o yanlıştan geri dönmek için idarecilere de deniz feneri gibi yol gösterici bir unsur vazifesi görecektir.  

İlçemizin bir yandan hızla büyürken bir yandan da kendine has yönlerini, kültürünü ve değerlerini korumasını istiyorsak ilçenin sakinleri olarak daha katılımcı, daha proaktif bir tutum sergilemek zorundayız. 100 binlik bir ilçeye dönüşmek pek çoğumuzu heyecanlandırıyor olsa da bence bir yandan da hepimizi titretmeli, endişelendirmeli. Öyle büyük bir nüfusa her yönden hazırlıklı olmak gerekir, hazırlıksız yakalanmak ilçenin huzuruna da sosyolojik ve ekonomik yapısına da ciddi zararlar verebilir. Pek çok ilçeye sunulan ama bizim mahrum olduğumuz sosyal, kültürel tesis ve yatırımları kırıp dökmeden, güzel üsluptan taviz vermeden muhataplarına duyurmanın bir yolunu bulmalıyız. Kervanı yolda düzmek biz Türklerin en meşhur alışkanlıklarından biri de olsa bu konuda olabildiğince erken davranmak ve aksiyon almak yarınlara daha bir güvenle bakabilmemize imkan tanıyacak. 

Geleceğe yönelik stratejilerin belirlenmesinde ortak akla katkıda bulunmak, yapıcı eleştiri getirmek, destek olmak bu ilçedeki herkesin, hepimizin üstüne düşen büyük bir vazife. Kent konseylerinin kurulması ve siyasi görüşü bir kenara bırakarak en geniş düzeyde katılımı sağlamak çok güzel bir başlangıç noktası olabilir. Hep birlikte gayret gösterilir, doğruyu bulmak adına herkes katkıda bulunur, görüşlerini açıklıkla ifade eder ve sadece doğrunun etrafında kenetlenirse inşallah arkalarındaki bu güçle ilçeyi yönetenlerin de işi oldukça kolaylaşacaktır.